प्राणसई
by इंदिरा संत
Rapid Learn 2-Minute Revision
Perfect for last-minute revision
2-Minute Revision Video
Video coming soon
- शीर्षक अर्थ: 'प्राणसई' म्हणजे जिवाभावाची मैत्रीण; कवयित्रीने पावसाच्या ढगांना जिवलग मैत्रीण मानले आहे.
- उन्हाळ्याचा त्रास: विहिरी कोरड्या, बैलांचे मालक बेचैन आणि उन्हाने लहान मुलांची तोंडे कोमेजली आहेत.
- ग्रामीण तयारी: हरभऱ्याचे हुडे व गोवऱ्या रचून ठेवल्या, विहिरीचे पाणी खोल तळाशी गेले आहे.
- आवाहन: प्राणसईने धावत येऊन शेतावर बरसावे आणि सारे घरदार चिंब भिजवावे अशी आळवणी.
Detailed Summary
Detailed Summary Video
Video coming soon
उन्हाळ्याची दाहकता व ओढ
इंदिरा संत यांची 'प्राणसई' ही अष्टाक्षरी छंदातील हळवी निसर्गकविता आहे. उन्हाळ्याचा शेवटचा काळ असून हवेत प्रचंड दाहकता आहे. शेतात खतांच्या गाड्या टाकल्या, घरात हुडे-शेण्या रचून ठेवल्या आणि सर्वांनाच पावसाची तीव्र ओढ लागली आहे.
कवयित्री मेघमालेला 'प्राणसई' म्हणजे जिवाभावाची सखी म्हणून हाक मारते. उन्हाच्या कडाक्याने विहिरीचे पाणी खोल तळाशी गेल्याने तांब्या तळात बुडतो, बैलांचे मालक बेचैन आहेत आणि निष्पाप बालकांची गोड तोंडे कोमेजली आहेत.
प्राणसईला साद व रुसवा
कवयित्री सांगते की, इकडेतिकडे न भटकता थेट माझ्या शेतावर धावत ये. तू आलीस की भाचेमंडळी तुझ्या चकाकणाऱ्या जरीच्या घोळाशी (वीज) खेळतील; विहीर तुडुंब भरू दे आणि माझे घरदार चिंब भिजवून टाक.
कवयित्री दारात उभी राहून प्राणसईशी गप्पा मारू इच्छिते व शेतात राबणाऱ्या सख्याचे कौतुक सांगू इच्छिते. पण प्राणसई पाठीमागे उभी राहून रुसली आहे. 'रुसवा सोडून वाऱ्यावर भरारी घेऊन लवकर दारी ये' अशी ती कळकळीने विनंती करते.