YuvakbharatiRapid Learn logoRapid Learn
Class 11पद्य / निसर्ग कविता (Poem / Nature Lyric)

झाडांच्या मनात जाऊ

by नलेश पाटील

Rapid Learn 2-Minute Revision

Perfect for last-minute revision

2-Minute Revision Video

Video coming soon

  • मूळ संदेश: निसर्गाचा आनंद घ्यायचा असेल तर स्वतःचे अस्तित्व विसरून झाडांच्या मनात शिरले पाहिजे.
  • निसर्ग सौंदर्य: पोपटी कोवळे कोंब, फुलांचे अत्तर आणि पक्ष्यांचे थवे निसर्गाचे चैतन्य दर्शवतात.
  • प्रार्थना: जिथे फक्त फुले-फुलपाखरे असतील, मानवी स्वार्थाचा स्पर्शही नसेल अशा ठिकाणी नेऊन ठेव अशी ईश्वराला प्रार्थना.
  • झाडाचे रूप: कवी स्वतः झाड होऊन फांद्या पसरून जगाला माया व सावली देऊ इच्छितो.

Detailed Summary

Detailed Summary Video

Video coming soon

निसर्गातील चैतन्य

नलेश पाटील यांची ही कविता निसर्ग व मानवी भावना यांच्यातील एकात्मतेचे सुंदर प्रकटीकरण आहे. झाडांच्या मनात गेल्यावर पानांच्या हिरव्या रंगाचे विचार व पोपटी स्पंदने ऐकू येतात. कोकिळ गातो तेव्हा जणू जगातील सर्व अत्तरांचे थेंब हवेत पसरतात आणि प्राजक्ताची कळी उमलताना कोमल गाणे जन्माला येते.

फुलपाखरे म्हणजे दाराला लावलेले भिरभिरणारे रंगीबेरंगी तोरण होय. कवी विस्तीर्ण आकाशात झोकून देऊन सूर्य-उन्हाशी खेळू इच्छितो. उन्हामुळे पडणारी झाडांची नक्षीदार सावली पाहणे हा अद्भुत अनुभव आहे.

ईश्वराकडे शुद्ध निसर्गाची मागणी

कवितेच्या शेवटी कवी ईश्वराला प्रार्थना करतो, 'मला अशा रानात नेऊन ठेव जिथे मानवी स्वार्थ, लोभ व क्रूर स्पर्श नसेल; जिथे फक्त रंगीबेरंगी फुले व मुक्त फुलपाखरे असतील. मी तिथे सुंदर झाड बनेन आणि हिरवे बाहू पसरून सर्वांचे स्वागत करीन.' ही कविता कृत्रिमतेवर मात करून निसर्गाच्या निस्वार्थ जगात जगण्याची प्रेरणा देते.