परिमळ
by प्रल्हाद केशव अत्रे (आचार्य अत्रे)
Rapid Learn 2-Minute Revision
Perfect for last-minute revision
2-Minute Revision Video
Video coming soon
- परिचय: आचार्य अत्रे यांनी 'बहिणाबाईंची गाणी' या संग्रहाला लिहिलेली ऐतिहासिक प्रस्तावना.
- अक्षर वाङ्मय: बहिणाबाई अशिक्षित होत्या, पण त्यांचे काव्य 'बावनकशी सोने' ठरले.
- प्रमुख विचार: 'माणसा माणसा कधी होशील माणूस' हा विचार मानवी स्वार्थावर मोठा प्रहार करतो.
- निसर्गाची कृतज्ञता: शेतातील पिके, बोरी-बाभळींचे काटे हे सर्व निसर्गाचे निस्वार्थ रूप दर्शवतात.
Detailed Summary
Detailed Summary Video
Video coming soon
बहिणाबाईंची प्रतिभा
'परिमळ' हा आचार्य अत्रे यांच्या उत्कृष्ट प्रस्तावना लेखनाचा नमुना आहे. बहिणाबाई चौधरी या खानदेशातील अशिक्षित शेतकरी स्त्री होत्या; शेतात काम करताना, दळण दळताना त्या मनातले विचार ओव्यांच्या रूपाने गुणगुणत. त्यांचे सुपुत्र सोपानदेव यांनी त्या ओव्या लिहून ठेवल्या.
हस्तलिखित वाचून अत्रे थक्क झाले व म्हणाले, 'हे केवळ काव्य नाही, तर बावनकशी सोने आहे.' 'मन पाखरू पाखरू, त्याची काय सांगू मात? आता होतं भुईवर, गेलं गेलं आभाळात!' या ओवीतून त्यांनी मानवी मनाची चंचलता दोनच ओळींत मांडली.
निसर्गातील निस्वार्थ भाव
बहिणाबाईंच्या दृष्टीने जगण्याचे रहस्य शुद्ध प्रेम आहे. पिके ऊन-वारा-पाऊस सहन करत भुकेल्या जगाचे पोट भरण्यासाठी उभी राहतात; बोरी-बाभळी काटे अंगावर घेऊनही माणसाच्या शेताचे कुंपण बनतात.
'माणसा माणसा, कधी होशील माणूस!' हा उद्गार हरवत चाललेल्या माणुसकीवर मोठा ओरखडा ओढतो. अत्रे म्हणतात की बहिणाबाईंचे साहित्य हे जुन्यात चमकणारे व नव्या जगात झळकणारे अमर वाङ्मय आहे.