YuvakbharatiRapid Learn logoRapid Learn
Class 12पद्य / स्त्रीवादी कविता (Poem / Feminist Poetry)

आरशातली स्त्री

by हीरा बनसोडे

Rapid Learn 2-Minute Revision

Perfect for last-minute revision

2-Minute Revision Video

Video coming soon

  • संसाराचा ओढा: लग्नानंतर घरकाम व संसाराच्या ओझ्याखाली स्त्रीचे सुंदर, स्वतंत्र अस्तित्व नष्ट होते.
  • आरशातील संभाषण: आरशात तिला जुने चैतन्यमय रूप दिसते व बाहेर त्रस्त गृहिणी दिसते.
  • परिवर्तन: चांदणे-पाऊस आवडणारी मुलगी आता कर्तव्य निभावणारी जिवंत बाहुली (पुतळी) बनली आहे.
  • आवाहन: 'रडू नकोस; उठ आणि हातात ताजी कमळाची फुले घेऊन उमेदीने जगायला सुरुवात कर.'

Detailed Summary

Detailed Summary Video

Video coming soon

आरशातील बालसखीचे बोल

हीरा बनसोडे यांची ही कविता भारतीय स्त्रीच्या हरवलेल्या स्वत्वाची शोकांतिका मांडते. रोजच्या धावपळीत स्वतःसाठी वेळ न मिळणारी मध्यमवयीन गृहिणी एक दिवस आरशासमोर उभी राहते व तिला आपले आजचे नव्हे, तर भूतकाळातील तरुण 'बालसखी' रूप दिसते.

आरशातील सखी म्हणते, 'किती बदललीस तू! पूर्वी तू आकाशाला पंखात घेण्याची स्वप्ने पाहत होतीस, पावसात नाचत होतीस, प्राजक्ताचे फूल गळले तरी हृदय हळहळायचे.'

वास्तव व नवा संदेश

आजचे वास्तव दाखवताना सखी म्हणते, 'संसाराच्या गच्च अंधारात तू प्राण हरवलेली पुतळी बनली आहेस; पायात पैंजण नाही तर संसाराच्या जड बेड्या आहेत.' रडणाऱ्या स्त्रीला ती धीर देते.

'रडू नकोस खुळे, उठ! आसू सोडून दे... शेजारच्या तळ्यात जा आणि हातात नुकतीच उमललेली शुभ्र कमळाची प्रसन्न फुले घेऊन ये', या ओळींतून जुन्या बंधनांतून मुक्त होऊन आत्मविश्वासाने नवे आयुष्य उभे करण्याचे आव्हान आहे.